Krótki opis zabytku
Buduar Królowej, zwany też Toaletą lub Punktem Widokowym Królowej, zbudowano około 1537 roku na Wieży Abu l-Hayyaya; nazwa pochodzi od komnat cesarzowej Izabeli, żony Karola V. Wieżę Abu l-Hayyaya, wzniesioną na chodniku obronnym z widokiem na całą dolinę Darro, ozdobił Jusuf I, a ukończył Muhammad V. Była częścią pałacu i pełniła funkcję obronną. Dochodziło się do niej krytym chodnikiem pod Salą Ambasadorów. Mur sięgał parapetów balkonów, ale po zniszczeniu w 1831 roku odbudowano go niżej i odkryto tajne schody biegnące przez dolną część wieży aż do podestu w lesie u jej stóp.
Historia zabytku
Wejście do wieży ma rzeźbione drewniane nadproże, nad nim gipsowe kliny i prostokąt z gwiazdami w reliefie. Niestety inskrypcje wokół drzwi nie zachowały się w całości, ale z fragmentów wiadomo, że to pochwały Boga i Muhammada V.
Strona południowa ma łuk półkolisty łączący z Buduarem, dawniej arabską latarnią; pozostałe boki otacza korytarz otwarty na krajobraz. Na prawo od wejścia jest rodzaj kadzielnicy: marmurowa płyta z otworami, przez które unosił się zapach esencji palonych w kominku w pomieszczeniu poniżej – stąd wieżę nazywano też „Wieżą Pieca”. Wyjątkowe są freski, wykonane prawdopodobnie w latach 1539–1546, zwłaszcza (ze względu na znaczenie historyczne) przedstawiające wyprawę Karola V na Tunis w 1535 roku: od wypłynięcia floty z portu w Cagliari, przez podróż i działania wojenne, po odwrót wojsk i powrót na Sycylię. Inne malowidła przedstawiają m.in. alegorie Cnót i mit o Faetonie.
Architektura Buduaru opiera się na budowli arabskiej, przekształconej w XVI wieku po rekonkwiście. Wieża wznosi się nad murem na planie prostokąta (8,10 x 5,75 m). Wewnątrz jest przestrzeń 7 na 5 metrów, podzielona kolumnami wokół środka, który latarnią wznosi się do arabskiego stropu. Druga, górna przestrzeń jest dodatkiem chrześcijańskim, zbudowanym ok. 1537 roku dla cesarzowej Izabeli; odtąd nazywano ją Punktem Widokowym lub Toaletą Królowej, a w XVIII wieku Peinador (Buduar).
Składa się z przedpokoju, zwanego czasem Salą Pieca, gabinetu, czyli buduaru, dziś przywróconego do funkcji latarni, oraz zewnętrznych galerii. Gabinet zachował dziewięć oryginalnych arabskich okien półkolistych, które w czasach cesarskich miały witraże en grisaille z groteskami. W latach 1539–1546 Giulio Aquili i Alexander Mayner pokryli ściany malowidłami w stylu pompejańskim. W przedpokoju osiem dużych scen przedstawia wyprawę Karola V na Tunis w 1535 roku.
W środkowej komnacie dekoracja zaczyna się od cokołów podzielonych (jak w poprzednich pomieszczeniach) na prostokąty z motywami roślinnymi. Wyżej pas naturalistycznych motywów przechodzi w pola środkowe, gdzie okna obramowują ornamenty kwiatowe, figurki, zwierzątka i kaprysy na biało-czerwonym tle, w stylu ówczesnego Watykanu.
Z przedpokoju wychodzi się na galerię z groteskami i postaciami cnót teologicznych i kardynalnych w malowanych niszach. Sceny i główne postaci są dziełem Alexandra, a Giulio był precyzyjnym malarzem grotesek na cokołach i fryzach.
Stropy kasetonowe składają się z krokwi z listwą na grzbiecie, tworzących prostokątne kasetony, z których każdy podkreśla profil i rzeźbiona rozeta. Listwie towarzyszy klasyczny wałek, a profil obiega cały strop jak dyskretna bordiura.
Czwarty strop znajduje się bezpośrednio nad dawną Toaletą Królowej, dziś przywróconą jako arabska latarnia. To kwadratowy strop kopertowy z ośmioramienną plecionką, zwieńczony płaskim polem. Na fryzie widnieje arabska inskrypcja: „Pomoc i opieka Boga oraz wspaniałe zwycięstwo dla naszego pana Abu l-Hayyaya, emira muzułmanów”.
Kamienne elementy zespołu to kolumny, parapety galerii i okien Buduaru oraz płyta dawnej kadzielnicy w przedpokoju. Marmurowe kolumny stoją w galerii wejściowej i galeriach zewnętrznych; to wtórnie użyte elementy arabskie z bazą, trzonem, kapitelem i impostem, kapitele mają motywy roślinne i geometryczne.
Płyta kadzielnicy leży w posadzce w południowo-zachodnim narożniku przedpokoju; wykonał ją Oliver Hurtado w 1540 roku jako uzupełnienie kadzielnicy w dolnych pomieszczeniach. Jest marmurowa, ma ok. 82 x 74 cm i 16 otworów o średnicy 3 cm.